İş sağlığı ve güvenliği kurulu kaç kişiden oluşur?
İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik’e göre kurul yedi üye üzerinden kurulur: işveren veya vekili (başkan), iş güvenliği uzmanı (sekreter), işyeri hekimi, insan kaynakları ya da idari işler sorumlusu, bulunması hâlinde sivil savunma uzmanı ile formen veya ustabaşı ve çalışan temsilcisi. Uygulamada kurullar beş ila yedi kişidir.
İSG kurulu tutanaklarına bakmak, bir işletmenin güvenlik kültürü hakkında saha turundan daha hızlı fikir verir. Tutanaklar birbirinin kopyasıysa, kararların sorumlusu ve termini yoksa, kurul toplanıyor ama çalışmıyordur. ISO 45001 denetiminde de ilk açılan klasörlerden biri budur.
Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan uzun süreli işlerin yapıldığı işyerlerinde İSG kurulu kurulması zorunludur. Aynı çalışma alanında birden fazla işveren varsa, kurullar arasında koordinasyon sağlanır; alt işveren çalışan sayısı elliyi aşıyorsa kendi kurulunu kurar.
Yönetmeliğin 6. maddesi kurulu yedi üye üzerinden tanımlar. Dördü her kurulda yer alır: işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve insan kaynakları ya da idari işler sorumlusu. Sivil savunma uzmanı ile formen, ustabaşı veya usta işyerinde bulunuyorsa üyedir; çalışan temsilcisi de kurulda çalışanların sesidir.
İSG hizmetini OSGB’den alan işyerlerinde uzman ve hekim dışarıdan gelir, ama kurulun asıl üyesidir; katılamadıkları toplantı tutanakta gerekçesiyle yazılmalıdır. Denetimde en sık gördüğümüz eksik, üye listesinin işe giriş-çıkışlarla güncellenmemesidir: ayrılan bir ustabaşı ya da değişen temsilci, aylarca imza listesinde kalır.
Toplantı sıklığı işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir: çok tehlikeli sınıfta ayda bir, tehlikeli sınıfta iki ayda bir, az tehlikeli sınıfta üç ayda bir. Ölümlü ya da ağır yaralanmalı bir kaza, ciddi bir ramak kala veya özel bir tehlike ortaya çıktığında kurul olağanüstü toplanır.
Uygulamada en sık görülen hata, olağanüstü toplantının hiç yapılmamasıdır. Ciddi bir olay yaşandığı hâlde bir sonraki rutin toplantıyı beklemek, hem mevzuata hem de ISO 45001’in olay araştırma yaklaşımına aykırıdır. Olağanüstü toplantıya girdi olacak inceleme adımlarını iş kazası ve ramak kala olay araştırması yazımızda bulabilirsiniz.
Tutanak, alınan kararların uygulanabilir hâle geldiğini göstermelidir. Karar cümlesi tek başına yeterli değildir; her kararın sorumlusu, termini ve bir sonraki toplantıda takip durumu yazılmalıdır.
Çalışan temsilcisi, çalışanlar arasından seçimle belirlenir; seçim yapılamıyorsa işveren atama yapar. Temsilci sayısı çalışan sayısına göre artar ve temsilcinin görevi nedeniyle hak kaybına uğratılmaması esastır. Seçim kayıtları denetimde istenen belgeler arasındadır.
ISO 45001 açısından bu madde ayrıca önemlidir: standart, çalışan katılımı ve danışmanın yönetici olmayan çalışanlar üzerinden yürütülmesini ister. Kurulda yalnızca yöneticilerin bulunduğu bir yapı, kâğıt üzerinde uygun görünse de standardın ruhunu karşılamaz. Bu katılımın nasıl kurgulanacağını ISO 45001 çalışan katılımı ve danışma yazımızda anlattık.
Kurulun başlıca görevleri; işyerine uygun bir İSG iç yönergesi taslağı hazırlamak, risk değerlendirmesi ve alınacak önlemler konusunda işverene görüş vermek, eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerini planlamak, iş kazası, meslek hastalığı ve ramak kala olaylarını incelemek, yıllık çalışmaları değerlendirip bir sonraki yılın programını hazırlamaktır.
Kurul kararları işveren için bağlayıcıdır ve uygulanması işverenin sorumluluğundadır. Uygulanamayan bir karar varsa gerekçesi tutanağa yazılmalı ve alternatif kontrol önlemi belirlenmelidir. Kararın sessizce düşmesi, denetimde en zor savunulan durumlardan biridir.
Mini karar kuralı: Bir karar uygulanamıyorsa iptal edilmez, dönüştürülür. Kontrol hiyerarşisinde bir alt basamağa geçilir ve bu geçiş gerekçesiyle kayda alınır.
Kurulunuzun yapısı, toplantı sıklığı ve tutanak düzeninin hem mevzuata hem de ISO 45001’e aynı anda uyup uymadığı, tek bir gözden geçirmeyle netleşir. Sizin için en ideal çözüm, danışmanlarımızla doğrudan görüşmenizdir.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Zorunlu değildir ancak gönüllü olarak kurulabilir. ISO 45001 belgesi hedefleyen küçük işletmelerde, çalışan katılımını kanıtlamanın en pratik yolu düzenli bir İSG toplantısı yapısıdır.
Kurul üyeleri katılır. İşveren vekili başkanlık eder; uzman ve hekimin katılımı esastır. Katılamayan üyenin gerekçesi tutanağa işlenmelidir.
İSG kayıtları için genel yaklaşım en az beş yıldır; meslek hastalığı riski taşıyan işlerde çok daha uzun süre saklanması beklenir. Saklama süresini kayıt kontrol prosedürünüzde tanımlayın.
Evet. Aynı alanda çalışan alt işveren varsa koordinasyon toplantıları yapılır ve alt işveren temsilcisinin katılımı sağlanır. Yüklenici yönetimi denetimde ayrıca sorgulanır.
Evet, idari para cezası uygulanır ve bir iş kazası sonrasında kurul kayıtlarının eksikliği işverenin kusur değerlendirmesini doğrudan olumsuz etkiler.