Tehlikeli atık geçici depolama alanı şartları nelerdir?
Alan; üstü ve dört tarafı kapalı, kilitli, geçirimsiz beton zeminli, kenarları eşikli ve dökülmeye karşı kör kanallı olmalıdır. Tehlikeli ve tehlikesiz atık ayrı bölmelerde, etiketli kaplarda tutulur. Tehlikeli atık en fazla 180 gün bekler. Ayda 1.000 kg ve üzeri tehlikeli atık üreten işletme il müdürlüğünden geçici depolama izni alır.
Tehlikeli atık geçici depolama alanı şartları, çevre denetimlerinde en çok eksik bulunan başlıkların başında gelir. Çünkü alan genellikle fabrikanın arka köşesinde, “şimdilik” kurulmuş bir çardakla başlar ve yıllarca öyle kalır. Mevzuat ise bu alanı bir yapı, bir kayıt sistemi ve bir süre takibi olarak bir bütün halinde ister. Aşağıda Atık Yönetimi Yönetmeliği’nin ve il müdürlüklerinin teknik rehberlerinin sahada neye dönüştüğünü anlatıyoruz.
Ayda 1.000 kilogram veya daha fazla tehlikeli atık üreten işletmeler, geçici depolama alanı ya da konteynerleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nden geçici depolama izni alır. İzin süresizdir, ancak alanın yeri veya yapısı değişirse yenilenir. Ayda 1.000 kilogramın altında üretenler izinden muaftır, fakat alanın fiziki şartlarından muaf değildir.
Bu ayrım sahada sık yanlış anlaşılır. “İznimiz yok, çünkü muafız” diyen küçük üreticinin alanı da denetimde aynı gözle incelenir. Ayrıca yönetmeliğin 16. maddesi kapsamında sigorta yükümlülüğü bulunan işletmeler için mali sorumluluk sigortası şarttır ve her yıl yenilenerek il müdürlüğüne sunulur; sigortası olmayan alana izin verilmez.
Denetçi önce konuma, sonra zemine, en son kaplara bakar. Alan üretim binalarından ayrı, insan trafiğinden uzak ve lisanslı atık aracının yanaşabileceği bir yerde olmalıdır. Zemin geçirimsiz beton, kenarlar eşikli olmalı; olası bir dökülme alanı terk etmeden kör kanal ve kör kuyuda toplanmalıdır.
Kimyasal hammadde deposuyla atık alanı sık karıştırılır; ikisi ayrı yönetilmelidir. Kimyasalların uyumsuzluk matrisine göre nasıl depolandığını kimyasal madde yönetimi yazımızda anlattık.
Tehlikeli atıklar geçici depolama alanında en fazla 180 gün, tehlikesiz atıklar en fazla 1 yıl bekleyebilir. Bu süreler dolmadan atıklar lisanslı atık işleme tesisine gönderilmelidir. Süre, atığın alana giriş tarihinden başlar; bu nedenle giriş tarihi etikette ve föyde yazılı değilse süre takibi fiilen yapılamaz.
Alanın boyutu da bu kurala göre hesaplanır: en az altı aylık atık üretiminizi güvenle alabilecek büyüklükte olmalıdır. Üretim hatlarındaki ara depolama noktalarında biriken atıklar ise günlük olarak geçici depolama alanına taşınmalıdır.
Geçici depolama alanına giren her atık etiketlenir. Etikette atık kodu, atığın tehlikeli olup olmadığı, tehlikeli atıklarda tehlike özellikleri ve riskleri ile alana giriş tarihi bulunmalıdır. Alanın girişinde ayrıca bir föy tutulur; föy, giren ve çıkan her atığın miktarını, kodunu ve tarihini kontrol görevlisinin imzasıyla kayıt altına alır.
Föy, yıl sonunda yapılan atık beyanının ham verisidir. Föydeki çıkış miktarlarıyla taşıma kayıtları ve beyan tutmadığında, denetim masadan başlar ve sahaya uzanır. Beyanın adımlarını atık beyanı nasıl yapılır rehberimizde, atık hiyerarşisinin sıfır atıkla ilişkisini ise ISO 14001 atık yönetimi yazımızda bulabilirsiniz.
Sahada en çok karşılaştığımız eksikler beş başlıkta toplanır: etiketsiz veya giriş tarihi olmayan kaplar, 180 günü aşmış tehlikeli atık, tehlikeli ve tehlikesiz atığın aynı bölmede tutulması, kör kanalı olmayan veya yağmur alan alan ve güncellenmeyen föy. Bu eksiklerin tamamı küçük yatırım ve düzenli kayıtla kapanabilir.
Geçici depolama alanı, bir çevre yönetim sisteminin en görünür parçasıdır. Yasal yükümlülükleri, atık envanterini ve saha kontrollerini tek bir düzene bağlamak isteyen işletmeler için ISO 14001 çevre yönetim sistemi belgesi süreci, bu alanı periyodik iç denetimle kontrol altında tutmanın en düzenli yoludur.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Hayır, geçici depolama izninden muafsınız. Ancak alanınız yine de fiziki şartları sağlamak, atıklar etiketlenmek ve föy tutulmak zorundadır. Denetimde muafiyet, yapısal eksikler için gerekçe kabul edilmez.
İzin il müdürlüğü tarafından süresiz verilir. Alanın yeri, kapasitesi veya yapısı değiştiğinde izin yenilenir. Sigorta yükümlülüğü olan işletmeler mali sorumluluk sigortasını her yıl yenileyip il müdürlüğüne sunar.
Süre aşımı tek başına mevzuata aykırılıktır ve çevre denetiminde yaptırım konusu olur. Atıkların süre dolmadan lisanslı bir geri kazanım veya bertaraf tesisine gönderilmesi gerekir.
Kaplar sızdırmaz, kapaklı ve içindeki atığın niteliğine dayanıklı olmalıdır. Aşındırıcı veya çözücü içeren atık, kabı zamanla delebilir; kap seçimi atığın güvenlik bilgi formuna göre yapılmalıdır.
Aynı saha içinde tutulabilir, ancak ayrı bölmelerde ve ayrı girişlerle. Tehlikeli ve tehlikesiz atık aynı konteynerde depolanamaz. Tehlikesiz atık bölümünde üstünün kapalı olması yeterlidir.