Anasayfa›Hizmetler›Çevre ve İş Güvenliği›Kilitleme-Etiketleme (LOTO) Nedir? Bakımda Enerji İzolasyonu Nasıl Kurulur?
Bakım sırasında makine güvenliği nasıl sağlanır?
Bakım güvenliği, makineyi durdurmakla değil enerjisini izole etmekle sağlanır. Tüm enerji kaynakları kapatılır, ayırıcı kilitlenir, etiketlenir, kalıntı enerji boşaltılır ve sıfır enerji doğrulanır. Kilidi yalnızca takan kişi açar. Bu döngüye kilitleme-etiketleme, kısaca LOTO denir.
İş kazası istatistiklerinde tekrar eden bir örüntü vardır: makine “kapalıydı”, ama enerjisi kesilmemişti. Butonla durdurulmuş bir hat, yanlışlıkla verilen bir sinyalle veya basınçlı havanın boşalmasıyla saniyeler içinde hareket eder. ISO 45001’in kontrol hiyerarşisinde bu, mühendislik kontrolü ile idari kontrolün kesiştiği en kritik uygulamadır.
Asma kilit, sistemin görünen ucudur. LOTO’yu geçerli kılan üç unsur vardır: makineye özel yazılı enerji izolasyon prosedürü, her enerji kaynağının fiziksel olarak ayrılabilir olması ve sıfır enerji doğrulaması. Bu üçü yoksa kilit, yalnızca güvenlik hissi üreten bir metal parçasıdır.
Sahada en çok gördüğümüz eksiklik makineye özel prosedürün olmamasıdır. Tek sayfalık genel bir talimat tüm hat için asılır; oysa her makinenin ayırıcı sayısı, kalıntı enerjisi ve boşaltma noktası farklıdır.
Elektrik akla ilk geleni olsa da tek enerji türü değildir. Pnömatik basınç, hidrolik basınç, buhar ve sıcak akışkan, kimyasal hat, yerçekimi kaynaklı hareketli parça ve yay gerilimi de izole edilmesi gereken kaynaklardır. Bir tanesinin atlanması, tüm izolasyonu geçersiz kılar.
Kural tektir: kilidi takan kişi açar. Birden fazla kişi çalışıyorsa her biri kendi kişisel kilidini grup kutusuna takar; son kilit çıkmadan makine devreye alınamaz. Kilit sahibi ulaşılamıyorsa, kilit ancak yazılı bir istisna prosedürü, doğrulama ve yönetici onayıyla kaldırılır.
Mini karar kuralı: Elini makinenin hareketli bölgesine sokacak her kişinin kendi kilidi olmalı. “Ustabaşı hepimiz adına kilitledi” cümlesi, bir uygunsuzluk ifadesidir.
Doğrulama, izolasyonun işe yaradığını fiilen kanıtlama adımıdır. Alan boşaltıldıktan sonra makinenin başlatma butonuna basılır ve hareket etmediği görülür; ardından buton normal konuma alınır. Elektrikte ölçüm cihazıyla gerilim yokluğu, basınçlı sistemlerde manometre okuması kayda geçirilir.
Bu adım atlandığında, kapatılan şalterin gerçekten o makineyi beslediğini kimse doğrulamamış olur. Etiketlemesi karışmış pano, kazaların sessiz sebebidir.
Eğitim üç seviyede planlanır: kilidi bizzat uygulayan yetkili çalışanlar, alanda bulunan ancak kilitlemeyen etkilenen çalışanlar ve sahada iş yapan yükleniciler. Yüklenici personelinin kendi kilidini kullanması ve işletme prosedürüne uyması sözleşmeye yazılmalıdır.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Koruyucuların söküldüğü, elin veya vücudun hareketli parça bölgesine girdiği tüm bakım, temizlik, ayar, kalıp değişimi ve arıza giderme işlerinde uygulanır. Kısa süreli müdahaleler de bu kapsamdadır.
Hayır. Etiket yalnızca uyarıdır, fiziksel engel oluşturmaz. Ayırıcının kilitlenmesi teknik olarak mümkün değilse, ek kontrol (pano kilidi, sigorta çekme, alan bariyeri ve gözcü) ile desteklenmesi gerekir.
Uygulamada iş izni ve kilit kayıtları en az bir denetim döngüsü boyunca, kaza/olay ilişkili kayıtlar ise mevzuatın öngördüğü daha uzun süreyle saklanır. Kayıt olmadan uygulamanın yapıldığı denetimde gösterilemez.
Hayır, birbirini tamamlar. İş izni işin yapılmasına onay verir ve koşulları tanımlar; LOTO ise o iş sırasında enerjinin geri gelmesini fiziksel olarak engeller. Sıcak iş veya kapalı alan izinlerinde ikisi birlikte kullanılır.
Standart LOTO adını doğrudan geçirmez; ancak madde 8.1 operasyonel kontrol ve kontrol hiyerarşisi kapsamında bu uygulamanın kanıtı beklenir. Kapsam, tehlike sayısı ve saha büyüklüğü sürecin birimini belirler. Sizin için en ideal çözüm, danışmanlarımızla doğrudan görüşmenizdir.