BRCGS belgesi nedir, nasıl alınır?
BRCGS Food Safety, perakende zincirlerinin tedarikçilerinden istediği GFSI onaylı bir gıda güvenliği standardıdır. Belge; HACCP temelli sistem, yazılı prosedürler ve planlı ya da habersiz bir saha denetimiyle alınır. Süreç tipik olarak boşluk analizi, sertifikasyon denetimi ve bulguların kapatılmasıyla tamamlanır.
İhracat görüşmesinde masaya oturduğunuzda İngiliz veya Avrupalı alıcının ilk sorusu çoğu zaman ürün değil, “BRC sertifikan var mı?” olur. BRCGS bir kalite rozetinden çok bir ticari giriş bileti gibi çalışır; olmadan raf görüşmesi bile başlamaz. Burada standardın ne istediğini, denetimin nasıl yürüdüğünü ve sahada en çok nerede takıldığımızı anlatıyorum.
BRCGS, bir gıda üreticisinin ürün güvenliğini, yasal uygunluğunu ve kaliteyi sürekli yönetebildiğini bağımsız bir denetimle kanıtlayan, GFSI tanınırlığına sahip bir standarttır. Özellikle özel markalı (private label) üretimde, perakendecinin marka riskini güvence altına almak için tedarikçiden talep ettiği temel şarttır.
Standart; üst yönetim taahhüdü, HACCP planı, kalite yönetim sistemi, tesis standartları, ürün-proses kontrolü, personel ve “gıda güvenliği kültürü” başlıkları etrafında kurgulanır. Son sürümlerle birlikte kültür ile gıda savunması ve gıda sahtekarlığı (food fraud) konularının ağırlığı belirgin biçimde arttı.
En pratik fark derecelendirmedir: BRCGS denetim sonunda AA’dan D’ye kadar bir not verir ve bu not müşterinin gözünde doğrudan bir performans göstergesidir. ISO 22000 ise “geçti/geçmedi” mantığıyla ilerler, not vermez. BRC ayrıca tesis ve hijyen şartlarını çok daha somut, neredeyse reçete gibi tanımlar.
Bir diğer ayrım pazar tercihidir: İngiltere ve perakende ağırlıklı ihracatta BRCGS, kıta Avrupası ve gıda zincirinin geneli için FSSC 22000 daha sık istenir. Hangi standardın size uygun olduğunu ürün değil, müşteri haritanız belirler.
Süreç; boşluk analizi, HACCP ve dokümantasyonun kurulması, en az üç ay kayıt biriktirecek şekilde sistemin çalıştırılması ve ardından akredite bir belgelendirme kuruluşunun gerçekleştirdiği sertifikasyon denetimiyle ilerler. Denetimde çıkan uygunsuzluklar belirlenen sürede kapatıldığında sertifika düzenlenir.
Pratikte sıralama şöyledir:
Türkiye’de BRCGS belgesi, BRCGS tarafından onaylanmış ve ISO/IEC 17065’e göre akredite edilmiş bir belgelendirme kuruluşunun yaptığı saha denetimiyle alınır. Tesis önce kuruluşla sözleşme yapar ve BRCGS sistemine kaydedilir; denetim tesis büyüklüğüne göre çoğunlukla iki-üç gün sürer. Geçerli sertifikalar BRCGS Directory üzerinden herkes tarafından doğrulanabilir.
Alıcıların çoğu belgenin fotokopisine değil, Directory kaydına bakar. Bu nedenle sertifikadaki kapsam cümlesi, ürün kategorileri ve istisnalar denetimden önce netleştirilmelidir: kapsam dışı bırakılan bir ürün grubu, o ürünü alacak zincirin gözünde belgesiz sayılır. Hangi standardın hangi alıcı tarafından kabul edildiğini GFSI tanınan gıda güvenliği standartları yazımızda karşılaştırdık.
Derece, denetimde yazılan majör ve minör uygunsuzlukların sayısına göre verilir. AA, A ve B derecesi alan tesis 12 ayda bir, C ve D derecesi alan tesis 6 ayda bir yeniden denetlenir. Kritik uygunsuzluk ya da 30’dan fazla minör bulguda sertifika verilmez. Habersiz programla denetlenen tesisin derecesine “+” eklenir.
| Derece | Uygunsuzluk sayısı (özet) | Yeniden denetim |
|---|---|---|
| AA | En fazla 5 minör | 12 ay |
| A | 6-10 minör | 12 ay |
| B | 11-16 minör veya 1 majör + en fazla 10 minör | 12 ay |
| C | 17-24 minör veya 1-2 majör ile artan minör | 6 ay |
| D | 25-30 minör veya 1-2 majör ile yüksek minör | 6 ay |
Yürürlükteki sürüm Food Safety Issue 9’dur; bu sürümle planlı programdaki tesislerin de üç yılda en az bir kez habersiz denetim alması şartı geldi. Issue 10 için hazırlık çalışmaları 2026’da sürüyor; yeni sürüm yayımlandığında geçiş için süre tanınır. Habersiz denetime nasıl hazırlanılacağını habersiz denetim nasıl geçilir yazımızda, BRCGS ile en sık karşılaştırılan şemayı ise IFS Food belgesi rehberimizde anlattık.
En sık hata, sistemi denetimden bir-iki hafta önce kağıt üzerinde kurmaktır. BRCGS denetçisi geçmişe dönük kayıt ister; üç aylık izleme verisi, doğrulama kayıtları ve kapatılmış uygunsuzluk örnekleri olmadan yüksek not almak mümkün değildir. Sistem yaşatılmamışsa denetim bunu hemen görür.
Bir karar kuralı olarak şunu söylüyorum: Ürünlerinizi büyük perakende zincirlerine veya İngiltere pazarına satıyorsanız BRCGS neredeyse zorunludur; ağırlıklı olarak gıda sanayisine ara ürün satıyorsanız FSSC 22000 belgesi daha doğru bir başlangıç olabilir.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Sertifika tipik olarak bir yıllık döngüyle yenilenir; her yıl gözetim niteliğinde yeniden denetim yapılır. Aldığınız nota göre denetim sıklığı ve habersiz denetim olasılığı değişebilir.
Evet. Standart işletme büyüklüğüne göre değil, faaliyet ve ürün riskine göre uygulanır. Küçük tesislerde süreç daha hızlı ilerleyebilir, ancak şartların kapsamı değişmez.
Evet, aynı standardın güncel adıdır. “BRC” eski kullanımdır; kuruluş markasını BRCGS olarak güncellemiştir. Müşteriler her iki ismi de kullanmaya devam ediyor.
Hayır, planlı denetim de seçilebilir. Ancak habersiz programı seçen işletmeler müşteri gözünde daha güçlü bir güvence sunduğu için çoğu zaman tercih edilir.
Tesis büyüklüğü, ürün sayısı, mevcut sistem olgunluğu ve denetim süresi maliyeti belirleyen ana unsurlardır. Sizin için en ideal çözüm, danışmanlarımızla doğrudan görüşmenizdir.