ISO 22000 ile HACCP arasındaki fark nedir?
HACCP, gıda tehlikelerini kontrol eden bir yöntem ve plandır; ISO 22000 ise bu yöntemi içine alan, sertifikalandırılabilir bir yönetim sistemi standardıdır. Yani HACCP “ne yapılacağını”, ISO 22000 “bunun nasıl yönetileceğini ve sürdürüleceğini” tanımlar. ISO 22000, HACCP’i kapsar.
Sahada en çok karıştırılan iki kavram bunlar. Bir işletme sahibi “bizde zaten HACCP var” dediğinde, çoğu zaman duvarda asılı bir akış şeması ve birkaç kayıt formundan bahsediyordur. ISO 22000 ise o şemayı yaşayan, denetlenen ve sürekli iyileşen bir sisteme dönüştürür. Aradaki farkı anlamak, hangi belgeye ihtiyacınız olduğunu da netleştirir.
HACCP, akredite anlamda sertifikalandırılan bir yönetim sistemi standardı değil, bir gıda güvenliği yaklaşımıdır. Birçok ülkede yasal olarak zorunludur ve tehlike analizine dayalı kontrol planını ifade eder. “HACCP belgesi” genelde bir uygunluk teyidi olup, ISO 22000 gibi uluslararası akredite bir sistem sertifikası değildir. Bu üç kavramın ortak çatısı olan yönetim sistemini GGYS nedir yazımızda dört temel unsuruyla anlattık.
Bu yüzden ihale ya da ihracat şartnamelerinde çoğunlukla “HACCP” değil, “ISO 22000 veya eşdeğeri GFSI standardı” istenir.
ISO 22000; HACCP’in tehlike analizine yönetim sistemi çatısını ekler: liderlik taahhüdü, ön gereksinim programları, iletişim, dokümantasyon, iç denetim, yönetimin gözden geçirmesi ve sürekli iyileştirme. Böylece gıda güvenliği tek bir plandan çıkıp tüm organizasyonun sorumluluğu haline gelir.
Yalnızca yasal asgari yükümlülüğü karşılamak istiyorsanız işletmenizde uygulanan bir HACCP sistemi gereklidir. Ancak ihaleye giriyor, zincir markete veya ihracata mal veriyorsanız ISO 22000 ya da FSSC 22000 pratikte zorunludur. ISO 22000 zaten HACCP’i içerdiği için ikisini ayrı kurmanıza gerek kalmaz.
Bir karar kuralı: HACCP “mutfağın içi”, ISO 22000 ise “mutfağı yöneten sistemdir”. Müşteriniz size güvence belgesi soruyorsa, aradığı neredeyse her zaman ikincisidir.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Gerekmez. ISO 22000, HACCP ilkelerini bütünüyle içerir; sisteminizde HACCP zaten uygulanıyor demektir. Ayrı bir HACCP sertifikası isteyen özel müşteriler dışında ek belgeye ihtiyaç olmaz.
Hayır. Tehlike analizi ve kritik kontrol noktaları ISO 22000’in çekirdeğidir. HACCP mantığı olmadan ISO 22000 kurulamaz.
Çoğu zaman olmaz. Yurt dışı alıcılar GFSI tanınırlığı olan ISO 22000, FSSC 22000, BRCGS gibi standartları ister; HACCP tek başına genelde yetersiz kalır.
Mevcut HACCP uygulamanız varsa geçiş hızlanır; eksik yönetim sistemi unsurlarını ekleriz. Sıfırdan kurmaya göre çok daha kısa sürer.
Hayır. Standart işletme ölçeğine göre uyarlanır; küçük tesiste daha sade uygulanır. Önemli olan büyüklük değil, ürün ve süreç riskidir.