Gıda etiketi kontrolü nasıl yapılır?
Etiket kontrolü üç aşamada yapılır: tasarım onayı öncesi içerik beyanının reçeteyle karşılaştırılması, hat başında baskı öncesi doğru etiketin takıldığının teyidi ve üretim sırasında periyodik örnekleme. Her aşamada parti numarası, tarih kodu, net miktar ve bileşen listesi ayrı ayrı doğrulanır; kontrol kaydı partiyle eşleştirilir.
Gıda geri çağırmalarının büyük bölümü mikrobiyolojik bir sorundan değil, yanlış etiketten kaynaklanır. Ürün güvenlidir, proses doğrudur, laboratuvar sonuçları temizdir; ancak kutunun üzerinde başka bir ürünün bileşen listesi vardır. Bu, HACCP planında kolayca gözden kaçan ama sonucu en ağır olan sapmalardan biridir.
Etiket, tüketicinin ürünle ilgili tek bilgi kaynağıdır. Bileşen listesi yanlışsa alerjen taşıyan bir ürünü tüketici bilmeden tüketir; bu noktada etiket, tıpkı bir metal dedektör gibi son bariyerdir. Bu nedenle FSSC 22000 ve GFSI kabullü şemalar etiket doğrulamasını ayrı bir şart olarak ele alır.
Etiketi yalnız pazarlama ya da mevzuat işi saymak, denetimde en sık düzeltilen yaklaşım hatasıdır. Doğru kurgu, etiketi tehlike analizinde adı geçen bir kontrol noktası olarak konumlandırmaktır.
Hat başı doğrulaması ürün değişimiyle başlar: önceki ürünün etiket stoğu hattan tamamen çekilir, yeni etiketin ürün koduyla eşleştiği iki kişi tarafından teyit edilir ve ilk dolan ambalaj referans numune olarak ayrılır. Vardiya içinde en az bir kez tekrar örnekleme yapılır.
Doğrulamanın dayanağı ürün spesifikasyonudur. Onaylı spesifikasyon, güncel reçete, alerjen beyanı ve besin değeri tablosu tek bir referans dosyada toplanır. Etiket bu dosyayla karşılaştırılır; hafızadan ya da bir önceki etiketten kopyalayarak yapılan kontroller doğrulama sayılmaz.
Besin değeri beyanı analizle veya hesapla türetilmişse, hangi yöntemin kullanıldığı ve verinin tarihi kayıtta görünmelidir. Reçete değiştiğinde bu verinin de yeniden hesaplanması gerekir; uygulamada en sık unutulan halka burasıdır.
Yanlış etiket tespit edildiğinde ilgili parti derhal bloke edilir, dağıtım durumu sorgulanır ve alerjen ilgiliyse geri çağırma değerlendirmesi başlatılır. Etkilenen ürün miktarı, en son doğru kontrolün yapıldığı zamana kadar geriye giderek belirlenir. Karar ve gerekçesi kayıt altına alınır.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Zorunlu değildir. Birçok işletmede alerjen beyanı nedeniyle CCP, bazılarında ise OPRP olarak tanımlanır. Belirleyici olan, etiketin ürün için son bariyer olup olmadığı ve tehlike analizinde nasıl gerekçelendirildiğidir.
Kayıt, ilgili partinin raf ömrünü kapsayacak süre boyunca saklanır. Uygulamada raf ömrü artı bir yıl yaygın bir yaklaşımdır; şikâyet incelemesi geriye dönük yapılabilmelidir.
Hayır. Barkod okuyuculu veya görüntü işlemeli sistemler hata olasılığını belirgin biçimde düşürür ancak mevzuat gereği zorunlu değildir. Manuel çift kontrol, kayıtla desteklendiği sürece kabul edilir.
İhracat ürünlerinde yaygındır. Bu durumda her dil sürümü ayrı bir etiket kodu ile yönetilmeli ve doğrulama, ürün-dil-pazar üçlüsü üzerinden yapılmalıdır.
Hat başı kontrolünü üretim personeli yapar; onayı ise kalite veya gıda güvenliği sorumlusu verir. Etiket tasarımını hazırlayan kişinin aynı etiketi tek başına onaylaması, bağımsız doğrulama ilkesine aykırıdır.