Anasayfa›Hizmetler›Gıda Güvenliği›ISO 22000 Ürün Grupları ve Kontrol Planı: Kapsam Denetimde Nasıl Savunulur?
ISO 22000 belgesinde ürün grubu nasıl belirlenir?
Ürün grubu; benzer hammadde, benzer proses akışı ve benzer tehlike profili paylaşan ürünlerin tek bir tehlike analizi altında toplanmasıdır. Belge kapsamına bu grup adıyla yazılır. Gruplama kararı keyfi değildir: iki ürün arasında tek bir kritik kontrol noktası farkı varsa ayrı grup açılması gerekir.
Belge kapsamındaki tek satırlık ifade — “dondurulmuş hamur işleri üretimi” gibi — arkasında yirmi sayfalık bir gerekçe taşır. Denetçinin açılış toplantısından sonra ilk sorduğu şey de genellikle bu gerekçedir: “Bu ürünleri neden aynı grupta topluyorsunuz?” Cevap zayıfsa, tehlike analizinin tamamı tartışmaya açılır.
Üretim hattı fiziksel bir yerleşimdir; ürün grubu ise tehlike profiline dayalı bir sınıflandırmadır. Aynı hatta üretilen çiğ ve ısıl işlem görmüş ürünler farklı gruplara girer, çünkü kritik kontrol noktaları ayrışır. Tersine, iki ayrı hatta üretilen ancak tehlike profili özdeş ürünler tek grupta toplanabilir.
Pratikte gruplamayı belirleyen dört değişken vardır: hammadde tehlike yükü, ısıl işlem varlığı, ambalaj/atmosfer tipi ve hedef tüketici grubu. Bu dördünden biri değişiyorsa gruplamayı yeniden sorgulamak gerekir. Özellikle “bebek ve küçük çocuk” ya da “bağışıklığı baskılanmış birey” hedef kitlesi, aynı reçeteyi bile ayrı gruba taşır.
Her ürün grubu için ayrı bir kontrol planı tablosu tutulur. Tabloda adım, tehlike, ön gereksinim programı / oPRP / CCP sınıflandırması, kritik limit, izleme yöntemi ve sıklığı, sapma düzeltmesi, sorumlu ve kayıt adı bulunur. Tek bir birleşik tablo yerine gruba özgü tablolar denetimde çok daha savunulabilirdir.
Yeni ürün mevcut bir grubun tehlike profiline birebir uyuyorsa kapsam değişmez; sadece ürün listesi ve ürün özellikleri güncellenir. Yeni bir proses adımı, yeni bir alerjen ya da yeni bir hedef tüketici grubu giriyorsa yeni grup açılır ve belgelendirme kuruluşuna kapsam genişletme bildirimi yapılır.
Bildirim yapmadan üretime geçmek, gözetim denetiminde en can sıkıcı bulgulardan biridir: sertifika kapsamı ile fiili üretim örtüşmez ve müşteriye verilen belge o ürün için geçersiz sayılır.
Denetçi üç belgeyi yan yana koyar: gruplama gerekçe tablosu, gruba ait akış şeması ve gruba ait kontrol planı. Bu üçü birbirini doğruluyorsa konu kapanır. En sık açılan uygunsuzluk, akış şemasında olup kontrol planında karşılığı bulunmayan adımlardır.
Karşılaştırmayı kolaylaştırmak için gruplama gerekçesini tek sayfada, “grup adı / kapsadığı ürünler / ortak tehlikeler / ayıran kriter” sütunlarıyla tutmak işletmeye zaman kazandırır. Denetim öncesi bu tek sayfayı güncellemek, kırk sayfa yeniden yazmaya yeğdir.
Ürün gruplamasının maliyet tarafı da vardır: grup sayısı arttıkça denetim günü ve dolayısıyla belgelendirme birimi artar. Doğru gruplama hem teknik hem ticari bir karardır. Sizin için en ideal çözüm, danışmanlarımızla doğrudan görüşmenizdir.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Sabit bir sayı yoktur. Ölçüt, her grubun kendi içinde aynı tehlike listesi ve aynı kritik limit setiyle yönetilebilmesidir. Çoğu orta ölçekli işletme 3–6 grupla çalışır.
Fason üretim dış kaynaklı proses olarak değerlendirilir. Ürün sizin markanızla piyasaya çıkıyorsa kontrolünü göstermeniz beklenir; kapsam ifadesinde bu durum açıkça belirtilir.
Ambalaj tipi koruyucu atmosfer, vakum veya aseptik gibi tehlike profilini değiştiriyorsa evet. Sadece kutu boyutu değişiyorsa hayır.
HACCP planı CCP’leri kapsar; kontrol planı ise PRP, oPRP ve CCP’yi tek tabloda birleştirerek bütün kontrol şemasını gösterir. ISO 22000 ikinci yaklaşımı tercih eder.
Hayır. Etkilenen adımların analizi güncellenir, geri kalanı geçerli kalır. Bu nedenle analizin adım numaralarıyla modüler tutulması önerilir.