Anasayfa›Hizmetler›Gıda Güvenliği›ISO 22000 Madde 8.9.4: Potansiyel Güvenli Olmayan Ürün Nasıl Serbest Bırakılır?
Şüpheli gıda ürünü karantinaya alındıktan sonra ne yapılır?
Ürün, kanıta dayalı bir değerlendirmeden geçmeden sevk edilemez. Gıda güvenliği ekibi üç sorunun cevabını yazılı olarak verir: kritik limit gerçekten aşıldı mı, aşıldıysa ürün üzerindeki etkisi nedir, kabul edilebilir seviyede olduğu hangi kanıtla gösteriliyor? Ancak bu üç cevap tamamlandığında serbest bırakma kararı alınabilir.
Karantina etiketi yapıştırmak kolaydır. Zor olan, o etiketi kaldıracak kararı imzalamaktır. ISO 22000’in 8.9.4 maddesi tam olarak bu imzayı düzenler ve sahada en çok zorlanılan yer de burasıdır: ürün duruyor, sevkiyat baskısı artıyor, kimse “sorumluluğu ben alıyorum” demek istemiyor.
Üç durumda: kritik limit aşıldığında, OPRP kontrol ölçütü karşılanmadığında veya ürünün gıda güvenliği açısından kabul edilebilir seviyeyi aşmış olabileceğine dair herhangi bir şüphe doğduğunda. Üçüncü madde geniş bilerek yazılmıştır — kesin kanıt gerekmez, makul şüphe yeterlidir. Şüphe anında ürün otomatik olarak sevkiyat dışına alınır.
Buradaki kritik ayrım şudur: kalite uygunsuzluğu ile güvenlik uygunsuzluğu aynı süreçten yönetilmez. Ambalaj baskısı kaymış ürün kalite konusudur; metal dedektörden geçmemiş palet ise 8.9.4 kapsamındadır.
Standart üç kanıt yolu tanır: başka kanıtların izleme sisteminin etkin çalıştığını göstermesi, o partiye özel numune analiz sonuçlarının kabul edilebilir seviyeyi doğrulaması veya ürünün kullanım amacına uygunluğunun teknik olarak gösterilmesi. Bu üçü dışındaki gerekçeler — deneyim, geçmiş performans, müşteri baskısı — kanıt sayılmaz.
Dört seçenek vardır: gıda güvenliği seviyesini garanti edecek şekilde yeniden işleme, gıda zinciri dışında farklı amaçla değerlendirme (yem, teknik kullanım), gıda dışı amaçla imha ya da tam imha. Her seçenekte bertaraf kaydı tutulur ve ürünün gıda zincirine geri dönmediği kanıtlanır.
Yeniden işleme seçeneğinde sık atlanan nokta, yeniden işlemin kendisinin de tehlike analizinde tanımlı olması gerektiğidir. Plan dışı yeniden işleme, çözdüğünüzden daha büyük bir uygunsuzluk yaratır.
Sorun 8.9.4’ten çıkar, 8.9.5 geri çekme/geri toplama sürecine geçer. Bu geçişin eşiği net olmalıdır: ürün işletme kontrolünden çıktığı anda karar mekanizması değişir ve üst yönetimin, gerekirse resmi otoritenin bilgilendirilmesi gündeme gelir. Prosedürünüzde bu eşik tarif edilmemişse denetimde bulgu alırsınız.
Tek sayfalık bir “uygun olmayan ürün değerlendirme formu” çoğu işletme için yeterlidir: parti bilgisi, tespit edilen sapma, etkilenen miktar ve zaman aralığı, alınan numune ve sonuç, verilen karar, gerekçe, imzalar. Bu formun izlenebilirlik kayıtlarıyla ve düzeltici faaliyet kaydıyla çapraz bağlanmış olması gerekir.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Hayır. 8.9.4 eldeki ürüne ne yapılacağını yönetir; düzeltici faaliyet ise sapmanın nedenini ortadan kaldırır. İkisi aynı olayda paralel yürür ve ayrı kayıtlarla kapatılır.
Standart süre koymaz, ancak prosedürünüzde makul bir hedef süre tanımlamanız beklenir. Soğuk zincir ürünlerinde karar süresi ürünün kalan raf ömrüyle uyumlu olmalıdır.
Yeterli değildir. Müşteri onayı gıda güvenliği kanıtının yerine geçmez. Ürün güvenli olmadığı halde müşteri talebiyle sevk edilirse sorumluluk üreticide kalır.
Karar yine yazılı olur, ancak dış uzman görüşü veya laboratuvar raporu ikinci dayanak olarak dosyalanır. Tek kişilik ekipte kanıt yükü daha da artar.
En az ürün raf ömrü artı bir yıl; geri çekme ihtimali olan olaylarda ilgili tüm dosya daha uzun süre arşivde tutulur.