Anasayfa›Hizmetler›Gıda Güvenliği›Gıda İşletmelerinde Tedarikçi Onayı ve Değerlendirmesi (ISO 22000 Madde 7.1.6)
Gıda işletmesinde tedarikçi onayı nasıl yapılır?
Tedarikçi onayı; ürünün gıda güvenliği riskine göre kriter belirlemek, tedarikçiden belge ve analiz kanıtı istemek, ilk partide giriş kontrolü yapmak ve performansı düzenli puanlamakla yapılır. Onay bir kerelik evrak toplama değil, süreklilik gerektiren bir izleme döngüsüdür. Kanıt yoksa onay da yoktur.
Bir gıda işletmesinde tehlike analizi ne kadar sağlam kurulursa kurulsun, kapıdan giren hammadde kontrolsüzse sistem ilk halkasından kırılır. ISO 22000 madde 7.1.6 tam da bunu düzenler: dışarıdan tedarik edilen proses, ürün ve hizmetlerin kontrolü. Sahada gördüğümüz tablo ise çoğu zaman aynı: klasörde toplanmış ama hiç okunmamış tedarikçi belgeleri.
Denetçi belgenin varlığına değil, belgenin işletmenin kendi kriteriyle ilişkisine bakar. Önce “tedarikçi seçim kriteriniz nedir” diye sorar, sonra rastgele bir tedarikçi seçip o kriterin kanıtını ister. Kriter yazılıysa ama dosyada karşılığı yoksa uygunsuzluk buradan çıkar.
Yani sorun genelde eksik belge değil, kriteri olmayan belge yığınıdır. Bir tedarikçiyi hangi eşiği geçtiği için onayladığınızı yazılı olarak gösteremiyorsanız, elinizdeki analiz raporu tek başına savunma değildir.
Tüm tedarikçileri aynı yoğunlukta denetlemek hem gereksiz hem sürdürülemezdir. Risk sınıflandırması yapın: ürün doğrudan tüketime mi giriyor, ısıl işlem görüyor mu, alerjen taşıyor mu, ambalaj gıdayla temas ediyor mu. Yüksek riskli grup saha denetimi, düşük riskli grup beyan ve belge takibiyle yönetilir.
Yapılabilir, ancak bunun kuralı önceden yazılmış olmalıdır. Buna genelde “acil/geçici tedarikçi” prosedürü denir: alım öncesi asgari kanıt seti, girişte artırılmış numune ve analiz, kullanım sonrası 30 gün içinde tam onay dosyasının tamamlanması. Kural yoksa yapılan her istisna uygunsuzluktur.
Mini karar kuralı: Kriteri yazılı değilse alma. Kriteri yazılı ama kanıtı yoksa karantinaya al. Kanıt var ama süresi geçmişse partiyi bloke et, tedarikçiden güncel belgeyi iste.
Onay verildikten sonra izleme başlar. Yaygın ölçüm başlıkları; zamanında teslim oranı, giriş kontrolünde red edilen parti yüzdesi, şikâyet/uygunsuzluk sayısı, belge güncelliği ve düzeltici faaliyet yanıt süresidir. Yılda en az bir kez puanlanır ve sonuç yönetimin gözden geçirmesine girdi olur.
Puan düştüğünde ne olacağı da tanımlı olmalı: uyarı, denetim sıklığı artırma, alternatif tedarikçiye kaydırma veya listeden çıkarma. “Kötü performans” tespit edilip hiçbir şey yapılmıyorsa, kayıt sizin aleyhinize delil hâline gelir.
ISO 22000 saha denetimini her tedarikçi için zorunlu kılmaz; kontrolün “riske uygun” olmasını ister. FSSC 22000 ve BRCGS gibi GFSI tanınırlıklı şemalarda ise yüksek riskli hammadde tedarikçileri için denetim veya eşdeğer kanıt beklentisi belirginleşir. Kararı riskiniz ve hedef şemanız birlikte belirler.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Uygulamada yılda en az bir kez tam gözden geçirme yapılır; ancak yeni tedarikçi girişi, belge süresi dolması, ciddi bir uygunsuzluk veya şikâyet durumunda liste beklemeden güncellenir. Liste “canlı” bir kayıt olmalıdır.
Asgari olarak işletme kayıt/onay belgesi, ürün spesifikasyonu, güncel analiz raporu, alerjen beyanı, gıdayla temas uygunluk beyanı (ambalajda) ve varsa gıda güvenliği sistem sertifikası. Liste ürünün riskine göre genişler.
Tedarik sürekliliği açısından avantajlıdır ve acil durumda onaysız alım baskısını azaltır. Ancak her tedarikçi ayrı ayrı onaylanmalı, spesifikasyon farkları alerjen ve izlenebilirlik açısından ayrıca değerlendirilmelidir.
Hayır. Onay, tedarikçinin sisteme kabul edilmesidir; giriş kontrolü ise her partide yapılan doğrulamadır. Onaylı tedarikçiden gelen parti de giriş kriterlerini sağlamıyorsa kabul edilmez.
Doğrudan bir kalem oluşturmaz, ancak zayıf tedarikçi kontrolü denetimde uygunsuzluk ve takip denetimi doğurarak toplam süreci uzatır. Kapsam, ürün grubu sayısı ve saha sayısı birim üzerinden fiyatlandığı için hazırlık kalitesi süreci kısaltır. Sizin için en ideal çözüm, danışmanlarımızla doğrudan görüşmenizdir.