Anasayfa›Hizmetler›Gıda Güvenliği›Gıda ile Temas Eden Ambalaj Malzemesi Uygunluğu: Denetimde İstenen Belge
Gıda ambalajı için hangi uygunluk belgesi isteniyor?
Gıda ile temas eden ambalajlarda tedarikçiden “Uygunluk Beyanı” (Declaration of Compliance) istenir. Bu beyan, malzemenin Türk Gıda Kodeksi ve 1935/2004 sayılı AB tüzüğüne uygunluğunu; hangi gıda tipi, sıcaklık ve temas süresi için kullanılabileceğini belirtir. Gerektiğinde migrasyon test raporuyla desteklenir.
Ambalaj, denetimde en geç bakılan ama uygunsuzluk çıktığında en pahalıya patlayan başlıktır. Ürün güvenli üretilmiş olabilir; poşetin, kapağın veya kasanın gıdaya madde bırakması tüm partiyi tartışmalı hale getirir. Aşağıda, HACCP ve ISO 22000 denetimlerinde ambalaj dosyasının nasıl okunduğunu anlatıyoruz.
Geçerli bir uygunluk beyanında üretici/ithalatçı kimliği, malzeme tanımı ve parti izlenebilirliği, uygunluk iddia edilen mevzuat, kullanım koşulları (gıda tipi, en yüksek sıcaklık, temas süresi), varsa çift kullanım katkı maddeleri ve fonksiyonel bariyer bilgisi bulunur. Tarihi ve imzası olmayan bir beyan denetimde kabul görmez.
Sahada gördüğümüz beyanların önemli kısmı tek satırlık “gıdaya uygundur” cümlesinden ibaret. Bu bir beyan değil, pazarlama ifadesidir. Beyanın hangi gıda simülantıyla test edildiğini söylemesi gerekir: sulu, asidik, alkollü ve yağlı gıdalar farklı simülantlarla değerlendirilir ve yağlı gıda en zorlayıcı olanıdır.
Migrasyon testi her işletmenin kendi yaptırması gereken bir test değildir; sorumluluk ambalaj üreticisindedir. Ancak işletme, kendi kullanım koşullarının tedarikçinin test koşullarını aşmadığını göstermek zorundadır. Sıcak dolum yapıyorsanız ve rapor 40 °C için geçerliyse, o rapor sizin için geçersizdir.
Kritik ayrım şudur: genel migrasyon limiti malzemenin toplam madde salımını, spesifik migrasyon limiti ise tek tek maddeleri (örneğin belirli plastikleştiriciler) sınırlar. Yağlı ürün üreten işletmelerde spesifik migrasyon çoğunlukla belirleyici olur.
Hayır. Uygunluk beyanı bir girdi doğrulama kaydıdır; onay kararı işletmeye aittir. Beyanın geçerlilik tarihi, kapsadığı malzeme kodu ve gelen sevkiyatın kodu karşılaştırılmalı; uyuşmuyorsa parti kabul edilmemelidir. Beyanlar tedarikçi dosyasında değil, ürün-ambalaj eşleştirme tablosunda izlenmelidir.
Süresi geçmiş veya farklı ürün koduna ait beyanlar ilk sırada. İkinci sırada geri dönüştürülmüş içerikli ve baskılı ambalajlar geliyor: mürekkep ve yapıştırıcı tarafındaki maddelerin gıdaya geçmediğini gösteren bilgi çoğunlukla dosyada yok. Bir de ithal ambalajlarda beyanın yalnızca menşe ülke mevzuatına atıf yapması sık görülür.
Geri dönüştürülmüş malzemede sürecin onaylı olması ve girdi akışının kontrollü olması beklenir. Baskılı ambalajlarda ise baskının gıdayla temas eden yüzeye bakmaması, set-off (bobinde arka yüze geçiş) riskinin değerlendirilmesi ve mürekkep tedarikçisinden uygunluk bilgisi alınması gerekir.
Ambalaj tehlike analizinizde kimyasal tehlike olarak yer almıyorsa, HACCP planınız eksiktir. Bu kalemi tehlike analizine ekleyip kontrol tedbirini “onaylı tedarikçi + uygunluk beyanı doğrulama” olarak tanımlamak, denetimde en çabuk kapanan açıklardan biridir.
Durumunuzu birkaç dakikada konuşalım; size özel süre ve yol haritası çıkaralım.
Mevzuatta sabit bir süre yoktur; malzeme, formülasyon veya kullanım koşulu değiştiğinde yenilenmesi gerekir. Uygulamada işletmeler yıllık gözden geçirme yapar ve tedarikçiden güncel beyan ister.
Gıdayla doğrudan temas eden karton için gerekir. Doğrudan temas etmeyen ikincil ambalajda ise koku transferi ve mineral yağ geçişi riski değerlendirilmeli, tedarikçiden bilgi alınmalıdır.
Birincil sorumluluk ambalaj üreticisi veya ithalatçısındadır. Gıda işletmesi, kendi kullanım koşullarının test kapsamında olduğunu doğrulamakla yükümlüdür.
Yönetim sistemi belgesi tek başına malzeme uygunluğunu göstermez. Sistem belgesi tedarikçi onayını güçlendirir, ancak uygunluk beyanının yerine geçmez.
Maliyet, ambalaj kalemi sayısına ve mevcut tedarikçi dokümantasyonunun olgunluğuna göre birim bazında değişir. Sizin için en ideal çözüm, danışmanlarımızla doğrudan görüşmenizdir.